१ में २०१६
बोधस्पर्शिका
***********
जिथे प्राण आहेत,
आहे देह उर्जे चा संचार
बहुदा आपण तिथे नसतो.
आपण असतो तिथे,
जिथे असतो मनाचा व्यापार
- अरुण
बोधस्पर्शिका
**********
कुठलेच नाम किंवा परिचय
अस्तित्वात नाहीत.
अस्तित्वात गुण किंवा गुण-लक्षणे
आढळतात पण नाम नाही.
इथे देवत्वाचा संचार तर आहे
पण देव नाही.
- अरुण
एक मराठी कविता
-------------------------
क्षण क्षण पूरा शोषुन घे तू श्वांस श्वांस हा जागू दे
जे आहे ते खरेच आहे.................जे गेले ते जावू दे
अर्थ अनार्थाचे लटके हे ओझे घेऊन कां चाले?
रसगंधाने, स्वररंगाने, ....स्पर्शाने जीवन ओले
मुक्त फुलांची साथ घेवुनी अंतर अपले गावू दे
जे आहे ते खरेच आहे.................
क्षणधारेला रोखुन घेतां डबक्यातुन सुखदुख जागे
नदी धावते पुढे... किनारे बघतात निर्लिप्त उभे
नयनांचे तू करुन किनारे....पुढे जगाला धावू दे
जे आहे ते खरेच आहे...........
नात्यांच्या ह्या खेळा मध्ये रमून जाती संसारी
रंगभूमीवर जरी रंगतो......... दूर सरे तो रंगारी
तू अर्जुन हो रणभूमीचा...आंत हिमालय राहू दे
जे आहे ते खरेच आहे......... जे गेले ते जावू दे
- अरुण
जुन्या डायरीतील एक मराठी गझल
*****************************
कमनशीबी मी, पुन्हा आलो तुझ्या दारी असा
ओळखीच्या त्याच वाटा.. त्या खुणांना पारखा
अंतरी घडवीत बसलो.........मागल्या भेटी पुन:
त्याच जागा.. मी तयांना.. प्रश्णचिन्हा सारखा
टाकलेल्या पाहुण्याला......... धर्मशाळा ही बरी
कैक येती येती जाती....... नाही कोणी लाडका
त्या घराला दूर बसुनी पाहणे....... आता भले
दूर सरले स्वप्न ज्याचे... भंगल्या मनी तारका
- अरुण
बोधस्पर्शिका
***********
जे अस्तित्वातच नाही
त्याची कल्पना करणे
व त्या कल्पनेला वास्तव समजुन
तिचा वापर करणे
म्हणजेच मायेत गुरफटणे
- अरुण
बोधस्पर्शिका
*********
पाऊस पडतो, सूर्य उगवतो
नसता कांहीही प्रयोजन
हा तर माणुसच केवळ की
ज्याला ध्येय, हेतू, धोरण
- अरुण
बोधस्पर्शिका
**********
मोठ्यां चे ज्ञान,
छोट्यांच्या पाटीवर आले
छोट्यांना वाटे,
हे स्वत: त्यानीच मिळवले
- अरुण
२२ जून ८३ रोजी,
मराठी नाट्यगीताच्या धरतीवर रचलेले हे गीत
(राग ललित)
**********************
स्वरमय जल चिंबरात
मन भिजले पावसात
अधिर अधर गडद यौन
मदिर मस्त नयन मौन
गर्जत तर्जत नभांत
श्रावण रजनी भरात
स्वरमय जल चिंबरात
श्वांस श्वांस मंतरला
ध्यास तुझा आसवला
रिमझिम रमली सुरात
घन जमले अंतरात
स्वरमय जल चिंबरात
कळी कळी बावरली
थेंब थेंब ओलवली
बरसत बरसे उरांत
मीतस्वप्न गीत गात
स्वरमय जल चिंबरात
मन भिजले पावसात
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
****************
एकाचवेळी, माणुस वेग वेगऴ्या
कालस्थली जगत असतो,
तो वर्तमानात राहुन श्वांस घेत असतानाच,
मनाने भूतकाळात वावरत असतो
आणि पुढे जे घडणार त्याची शक्यता (निश्चितता नाही),
ती ही याच वेळी प्रकट होण्यासाठी
आकार घेत असते.
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
****************
जमीनीवर शिडी आडवी ठेवली असेल तर तिने उंच कसे जाता येणार?
आपण जे ज्ञान मिळवतो, ते जीवन जगण्यासाठी कामास येते खरे, परंतु, ज्ञाना पलिकडे जाण्यासाठी किंवा ज्ञानोत्तर होण्यासाठी, किंवा समज-स्पष्टतेची उंची गाठण्यासाठी याच ज्ञानाला स्वत:चा सर्व भार सारून शहाणपणाची (wisdom) उंच झेप घ्यावी लागते.
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
*****************
नजरे समोर जे काही येते
त्याच्याशी असणारी ओळख त्यात मिसळून जाते
आणि त्यामुळे नजरेला ती वस्तु, अथवा जे काही असेल ते,
जुनंच किंवा परिचित वाटत.
तिचे/त्याचे नवे ताजेपण अनुभवण्यासाठी
नजर परिचयापासुन मुक्त व्हायला हवी
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
***************
शब्दांतुन कागदावर विचार मांडले जातात
परंतु कागदाला- ‘शब्द-अर्थ-विचार’ –
हे सर्व काहीच जाणवत नसते,
जाणीव असलीच तर ती फक्त शाई ची असणार
जी लेखणीतून कागदावर पडत असते.
सांगायचे हे की-
मन किंवा विचार मेंदूच्या माध्यमातुन प्रगट होत असले तरी
ते मेंदूत सापडत नाहीत.
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
***************
मोह, माये चे आकर्षण व संस्कारांचे ओझे,
माणसाला प्रपंपापासुन निसटू देत नाहीत,
त्याला गुरुत्वाकर्षणा सारखे घट्ट पकडून ठेवतात.
आध्यात्मिक बुद्धीवाले मुक्ती साठी
साधनेचे पंख शोधत आयुष्य घालवतात
परंतु कांही बुद्धच असे की ज्यांना
मायामोह आकर्षितच करत नाही.
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
****************
जीवन सदासर्वदा आनंदीच असते
पण त्याला ‘माझे जीवन’ हा भाव चिकटला की
मग त्याला ‘काय हवे, काय नको’ चे ओझे
सतवायला लागते
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
****************
कल्पनेचाच खेळ हा तर
ध्येय असो का मार्ग....
जे आहे अत्ता इथेच
तेच ध्येय तोच मार्ग
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
****************
धरणीचे होत नसतात कधीच कोणते भाग
तिचावर काल्पनिक रेषां आखून काय होणे?
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
***************
‘मी-तू’ च्या नात्यातुन
हा ‘मी’, घडत असतो
दुसरा किंवा ‘तू’
‘मी’ ला जसा प्रतिसाद देतो
‘मी’ त्या प्रमाणे ओळखला जात असतो
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
****************
स्वत:ची आठवणच वावरत असते आंत मनांत
सोयीस्करपणे वाटते... नक्की मीच वसलोय आंत
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
****************
मागे बघत बघत पुढे चालता येत नाही
पण माझे जगणे तर असेच होत राही
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
***************
सत्या चा स्वाद जाणण्यापूर्वीच, त्याला असत्या चा गोडवा भुलवून टाकतो
मग, फारतर एखाद्या निवांत वेळी.. त्याला सत्य जाणुन घेण्याचा छंद जडतो
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
****************
करणारा नाहीच कुणी, केवळ इथे होणेच होणे
जगणे ही होणेच अन् मरणे ही......... होणेच
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
***************
खरे तर, मनांत विचार धावत नसतात कधीच
जागच्याच जागी बदलत असतात रूप अपले वेगाने
- अरुण
मंगलाष्टक - अरविंद जोगळेकर, विवाह प्रसंग
१-६-१९७०
**************
भाग्याचे नवचक्र आज मिळुनी... आयुर्रथी जुंपले
एकाकी स्वर पार आज विरुनी प्रीती स्थळी संपले
प्रेमाचा मनगंध दाट रमतां.......प्रीती मनी लाजली
स्वप्नांच्या घरट्यांत वास करुनी, आशा इथे हासली
नात्यांची रचना नवीन घडतां .... आनंद धुंदावला
नादाला नवनाद सूर मिळता... ....सुररंग संचारला
आप्तांच्या जलशात हर्ष पसरे माया मनी दाटली
आईच्या मनीचीच एक मनीषा आता इथे साधली
गंगेचा येतो समीर लपुनी, .......येथे मुळेच्या तटी
भेटीला नगरांत याच उतरे... .......प्रऽदेश वाराणसी
वर-वधू च्या मनमीलनांत वसते.... मंगलमयी सावली
साऱ्या पुण्यदिशा मिळुनी वदल्या, कुर्यात सदा मंगलम्
- अरुण खाडिलकर
मराठी बोधस्पर्शिका
***************
दृष्टी जेवढी व्यापक मनातला अभेद किंवा समत्वभाव ही तेवढाच मोठा.
आकाशा साठी दिवस आणि रात्र, दोन्ही एकच... कारण आकाशाच्या नजरेत
दोन्ही घटना एकाच वेळी एकत्वाने घडत असतात
- अरुण
बोधस्पर्शिका
***********
जिथे प्राण आहेत,
आहे देह उर्जे चा संचार
बहुदा आपण तिथे नसतो.
आपण असतो तिथे,
जिथे असतो मनाचा व्यापार
- अरुण
बोधस्पर्शिका
**********
कुठलेच नाम किंवा परिचय
अस्तित्वात नाहीत.
अस्तित्वात गुण किंवा गुण-लक्षणे
आढळतात पण नाम नाही.
इथे देवत्वाचा संचार तर आहे
पण देव नाही.
- अरुण
एक मराठी कविता
-------------------------
क्षण क्षण पूरा शोषुन घे तू श्वांस श्वांस हा जागू दे
जे आहे ते खरेच आहे.................जे गेले ते जावू दे
अर्थ अनार्थाचे लटके हे ओझे घेऊन कां चाले?
रसगंधाने, स्वररंगाने, ....स्पर्शाने जीवन ओले
मुक्त फुलांची साथ घेवुनी अंतर अपले गावू दे
जे आहे ते खरेच आहे.................
क्षणधारेला रोखुन घेतां डबक्यातुन सुखदुख जागे
नदी धावते पुढे... किनारे बघतात निर्लिप्त उभे
नयनांचे तू करुन किनारे....पुढे जगाला धावू दे
जे आहे ते खरेच आहे...........
नात्यांच्या ह्या खेळा मध्ये रमून जाती संसारी
रंगभूमीवर जरी रंगतो......... दूर सरे तो रंगारी
तू अर्जुन हो रणभूमीचा...आंत हिमालय राहू दे
जे आहे ते खरेच आहे......... जे गेले ते जावू दे
- अरुण
जुन्या डायरीतील एक मराठी गझल
*****************************
कमनशीबी मी, पुन्हा आलो तुझ्या दारी असा
ओळखीच्या त्याच वाटा.. त्या खुणांना पारखा
अंतरी घडवीत बसलो.........मागल्या भेटी पुन:
त्याच जागा.. मी तयांना.. प्रश्णचिन्हा सारखा
टाकलेल्या पाहुण्याला......... धर्मशाळा ही बरी
कैक येती येती जाती....... नाही कोणी लाडका
त्या घराला दूर बसुनी पाहणे....... आता भले
दूर सरले स्वप्न ज्याचे... भंगल्या मनी तारका
- अरुण
बोधस्पर्शिका
***********
जे अस्तित्वातच नाही
त्याची कल्पना करणे
व त्या कल्पनेला वास्तव समजुन
तिचा वापर करणे
म्हणजेच मायेत गुरफटणे
- अरुण
बोधस्पर्शिका
*********
पाऊस पडतो, सूर्य उगवतो
नसता कांहीही प्रयोजन
हा तर माणुसच केवळ की
ज्याला ध्येय, हेतू, धोरण
- अरुण
बोधस्पर्शिका
**********
मोठ्यां चे ज्ञान,
छोट्यांच्या पाटीवर आले
छोट्यांना वाटे,
हे स्वत: त्यानीच मिळवले
- अरुण
२२ जून ८३ रोजी,
मराठी नाट्यगीताच्या धरतीवर रचलेले हे गीत
(राग ललित)
**********************
स्वरमय जल चिंबरात
मन भिजले पावसात
अधिर अधर गडद यौन
मदिर मस्त नयन मौन
गर्जत तर्जत नभांत
श्रावण रजनी भरात
स्वरमय जल चिंबरात
श्वांस श्वांस मंतरला
ध्यास तुझा आसवला
रिमझिम रमली सुरात
घन जमले अंतरात
स्वरमय जल चिंबरात
कळी कळी बावरली
थेंब थेंब ओलवली
बरसत बरसे उरांत
मीतस्वप्न गीत गात
स्वरमय जल चिंबरात
मन भिजले पावसात
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
****************
एकाचवेळी, माणुस वेग वेगऴ्या
कालस्थली जगत असतो,
तो वर्तमानात राहुन श्वांस घेत असतानाच,
मनाने भूतकाळात वावरत असतो
आणि पुढे जे घडणार त्याची शक्यता (निश्चितता नाही),
ती ही याच वेळी प्रकट होण्यासाठी
आकार घेत असते.
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
****************
जमीनीवर शिडी आडवी ठेवली असेल तर तिने उंच कसे जाता येणार?
आपण जे ज्ञान मिळवतो, ते जीवन जगण्यासाठी कामास येते खरे, परंतु, ज्ञाना पलिकडे जाण्यासाठी किंवा ज्ञानोत्तर होण्यासाठी, किंवा समज-स्पष्टतेची उंची गाठण्यासाठी याच ज्ञानाला स्वत:चा सर्व भार सारून शहाणपणाची (wisdom) उंच झेप घ्यावी लागते.
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
*****************
नजरे समोर जे काही येते
त्याच्याशी असणारी ओळख त्यात मिसळून जाते
आणि त्यामुळे नजरेला ती वस्तु, अथवा जे काही असेल ते,
जुनंच किंवा परिचित वाटत.
तिचे/त्याचे नवे ताजेपण अनुभवण्यासाठी
नजर परिचयापासुन मुक्त व्हायला हवी
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
***************
शब्दांतुन कागदावर विचार मांडले जातात
परंतु कागदाला- ‘शब्द-अर्थ-विचार’ –
हे सर्व काहीच जाणवत नसते,
जाणीव असलीच तर ती फक्त शाई ची असणार
जी लेखणीतून कागदावर पडत असते.
सांगायचे हे की-
मन किंवा विचार मेंदूच्या माध्यमातुन प्रगट होत असले तरी
ते मेंदूत सापडत नाहीत.
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
***************
मोह, माये चे आकर्षण व संस्कारांचे ओझे,
माणसाला प्रपंपापासुन निसटू देत नाहीत,
त्याला गुरुत्वाकर्षणा सारखे घट्ट पकडून ठेवतात.
आध्यात्मिक बुद्धीवाले मुक्ती साठी
साधनेचे पंख शोधत आयुष्य घालवतात
परंतु कांही बुद्धच असे की ज्यांना
मायामोह आकर्षितच करत नाही.
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
****************
जीवन सदासर्वदा आनंदीच असते
पण त्याला ‘माझे जीवन’ हा भाव चिकटला की
मग त्याला ‘काय हवे, काय नको’ चे ओझे
सतवायला लागते
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
****************
कल्पनेचाच खेळ हा तर
ध्येय असो का मार्ग....
जे आहे अत्ता इथेच
तेच ध्येय तोच मार्ग
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
****************
धरणीचे होत नसतात कधीच कोणते भाग
तिचावर काल्पनिक रेषां आखून काय होणे?
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
***************
‘मी-तू’ च्या नात्यातुन
हा ‘मी’, घडत असतो
दुसरा किंवा ‘तू’
‘मी’ ला जसा प्रतिसाद देतो
‘मी’ त्या प्रमाणे ओळखला जात असतो
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
****************
स्वत:ची आठवणच वावरत असते आंत मनांत
सोयीस्करपणे वाटते... नक्की मीच वसलोय आंत
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
****************
मागे बघत बघत पुढे चालता येत नाही
पण माझे जगणे तर असेच होत राही
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
***************
सत्या चा स्वाद जाणण्यापूर्वीच, त्याला असत्या चा गोडवा भुलवून टाकतो
मग, फारतर एखाद्या निवांत वेळी.. त्याला सत्य जाणुन घेण्याचा छंद जडतो
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
****************
करणारा नाहीच कुणी, केवळ इथे होणेच होणे
जगणे ही होणेच अन् मरणे ही......... होणेच
- अरुण
मराठी बोधस्पर्शिका
***************
खरे तर, मनांत विचार धावत नसतात कधीच
जागच्याच जागी बदलत असतात रूप अपले वेगाने
- अरुण
मंगलाष्टक - अरविंद जोगळेकर, विवाह प्रसंग
१-६-१९७०
**************
भाग्याचे नवचक्र आज मिळुनी... आयुर्रथी जुंपले
एकाकी स्वर पार आज विरुनी प्रीती स्थळी संपले
प्रेमाचा मनगंध दाट रमतां.......प्रीती मनी लाजली
स्वप्नांच्या घरट्यांत वास करुनी, आशा इथे हासली
नात्यांची रचना नवीन घडतां .... आनंद धुंदावला
नादाला नवनाद सूर मिळता... ....सुररंग संचारला
आप्तांच्या जलशात हर्ष पसरे माया मनी दाटली
आईच्या मनीचीच एक मनीषा आता इथे साधली
गंगेचा येतो समीर लपुनी, .......येथे मुळेच्या तटी
भेटीला नगरांत याच उतरे... .......प्रऽदेश वाराणसी
वर-वधू च्या मनमीलनांत वसते.... मंगलमयी सावली
साऱ्या पुण्यदिशा मिळुनी वदल्या, कुर्यात सदा मंगलम्
- अरुण खाडिलकर
मराठी बोधस्पर्शिका
***************
दृष्टी जेवढी व्यापक मनातला अभेद किंवा समत्वभाव ही तेवढाच मोठा.
आकाशा साठी दिवस आणि रात्र, दोन्ही एकच... कारण आकाशाच्या नजरेत
दोन्ही घटना एकाच वेळी एकत्वाने घडत असतात
- अरुण
No comments:
Post a Comment